Nasz punkt widzenia
Niepełnosprawność jest ostatnimi czasy popularnym i modnym tematem. Toczą się dyskusje w gronach polityków i samorządowców, coraz częściej organizowane są kampanie społeczne, medialne mające służyć rozumieniu niepełnosprawności, powstają nowe formy wsparcia dla osób niepełnosprawnych. Słowem w dziedzinie niepełnosprawności dzieje się wiele. Ważne jest, by to wszystko przekładało się na potoczne, zwyczajne postrzeganie i rozumienie osób niepełnosprawnych, by w codziennym życiu nie byli odbierani jako grupa społeczna charakteryzująca się specjalnymi potrzebami o specjalnych udogodnieniach, społeczność pozostająca poza marginesem codzienności.
Niepełnosprawni pragną normalnego traktowania - nie litości, oraz specjalnych względów i przywilejów; pragną być rozumiani i akceptowani; chcą by traktować ich bez taryfy ulgowej. Jaka jest rzeczywistość?
Kilka informacji jak postrzegana i rozumiana jest niepełnosprawność przez Polaków:
1. Zatrważające 68% Polaków uważa, że niepełnosprawni mogą w naszym kraju czuć się osobami gorszej kategorii. Opinię o gorszym statusie społecznym osób niepełnosprawnych najczęściej wyrażają absolwenci szkół wyższych, kierownicy i specjaliści, mieszkańcy największych miast, renciści, trzydziestolatkowie, ludzie o najwyższych dochodach na osobę w gospodarstwie domowym. Tak tez sądzą ci spośród nas, którzy znają środowiska osób niepełnosprawnych.
2. Czy rzeczywiście znamy osoby niepełnosprawne? Kontakt z osobami niepełnosprawnymi deklaruje obecnie dwóch spośród pięciu Polaków (40%). Ma on miejsce najczęściej w gronie przyjaciół i znajomych, rzadziej w najbliższej rodzinie, a jeszcze rzadziej w pracy bo tylko 4%.
3. Jaki jest stosunek Polaków do podjęcia pracy przez osoby niepełnosprawne. Zdaniem 86% Polaków źródłem utrzymania osób niepełnosprawnych powinna być przede wszystkim renta. Tylko ponad połowa z nas uważa, że źródłem utrzymania ludzi niepełnosprawnych powinna być własna praca zarobkowa. Poza rentą i własną pracą, źródłem utrzymania w opinii osób sprawnych może być opieka społeczna oraz pomoc organizacji charytatywnych i rodziny - Polacy uważają, że osoby niepełnosprawne nie mają takich samych możliwości zatrudnienia jak inni, ponieważ pracodawcy obawiają się niskiej wydajności pracy osób niepełnosprawnych ,większej nieobecności w pracy niż stosunku do osób sprawnych.
4. Optymistycznie brzmi opinia blisko 80% Polaków, która mówi, że osoby niepełnosprawne powinny podejmować pracę. W sytuacji podjęcia pracy przez osobę niepełnosprawną, powinna ona - zdaniem 50 proc. społeczeństwa - zachować dotychczasową rentę. Tylko 15% spośród nas uważa, że osoby niepełnosprawne powinny pozostać w domu.
5. 87 % Polaków ocenia, że osoby niepełnosprawne otrzymują zbyt małe wsparcie ze strony państwa. Tylko 4 proc. społeczeństwa twierdzi, że osoby niepełnosprawne otrzymują wystarczające wsparcie ze strony państwa. Większej pomocy ze strony Państwa w stosunku do osób niepełnosprawnych chcą mieszkańcy największych miast, osoby lepiej wykształcone, a także osoby mające w najbliższym otoczeniu kontakt z osobami niepełnosprawnymi.(źródło: Badania na zlecenie POPON przeprowadził TNS OBOP. Zrealizowano je w dniach 19-22 lutego 2004 r. na ogólnopolskiej próbie losowej obejmującej 1005 osób w wieku 15 lat i więcej techniką bezpośredniego wywiadu kwestionariuszowego)
Co sądzimy o niepełnosprawności my osoby niepełnosprawne, jak się żyje w polskiej rzeczywistości z własnymi ograniczeniami. Czego pragniemy, co nam przeszkadza, jakich zmian chcemy. Kilka przykładów, sądów uczestników terapii Środowiskowego Domu Samopomocy:
- Bardzo mi przeszkadza, gdy "ludzie zdrowi" są niesprawiedliwi, wyszydzają, zaczepiają bez przyczyny... (Sylwia F.)
- Jako osoba niepełnosprawna chcę czuć się bezpiecznie, pewnie... (Ania K.)
- W niepełnosprawności przeszkadza mi to, że zdrowy "olewa" niepełnosprawnego, chorego (Marcin M.)
- Jestem osobą niepełnosprawną, w mojej sytuacji przeszkadza mi fakt, że nie jestem na tyle niepełnosprawny by dostać rentę, korzystać ze świadczeń, a orzeczenie o stopniu niepełnosprawności i przeciwwskazania powodują, że nie mogę podjąć pracy. (Robert K.)
- Bardzo pragnę normalnego życia, założenia rodziny, bycia w związku z osoba, która rozumie moją chorobę. (Andrzej K.)
- My chorzy nigdy nie będziemy mogli osiągnąć, tego co zdrowi i sprawni... (Ania K.)
- Niepełnosprawni powinni się kształcić, wtedy ich szanse na normalne życie będą lepsze (Andrzej K.)
- Żałuję ludzi, którzy jeżdżą na wózkach, niewidomych, trzeba im pomagać... (Danuta M.)
Praca osób z zaburzeniami psychicznymi
Kiedy osoba niepełnosprawna rozważa o podjęciu pracy, myśli głównie o tym, czy sobie poradzi w nowej sytuacji, a także czy będzie to dla niej opłacalne. Kiedy pracodawca myśli o zatrudnieniu niepełnosprawnego pracownika zastanawia się także, czy ten człowiek da sobie radę, ale też jakie będą z tego korzyści. Jedni i drudzy myślą o tym samym , ale istnieje wiele przeszkód, które nie pozwalają im się spotkać w pół drogi. Badania rynku pracy osób niepełnosprawnych obrazują, że osoby niepełnosprawne stanowia blisko 9,97% osób aktywnych ekonomicznie. Współczynnik aktywności zawodowej osób niepełnosprawnych równy był 23,9%, a wskaźnik zatrudnienia w tej grupie - 18,6%. Dla porównania, w grupie osób sprawnych wskaźniki te wynosiły odpowiednio 74,9% i 61,4%. Także stopa bezrobocia korzystniej wygląda wśród osób pełnosprawnych, wśród niepełnosprawnych stopa bezrobocia wynosi 21,9%.
Najważniejsze bariery w zatrudnianiu niepełnosprawnych, to według pracodawców:
- trudność w adaptacji miejsca pracy (52% wskazań),
- skrócony dzienny czas pracy (35%),
- brak windy,
- niższa efektywność pracy,
- ograniczenie wykonywanych obowiązków
- niesprzyjający osobom niepełnosprawnym charakter wykonywanych prac.
Tak przedstawia się sytuacja na rynku pracy osób niepełnosprawnych ogólnie. W trudniejszej sytuacji ze znalezieniem pracy są osoby z zaburzeniami psychicznymi, a więc osoby niepełnosprawne intelektualnie i cierpiące z powodu zaburzeń psychicznych.
"Czy nie zarąbie Pan kogoś siekierą" - usłyszał chory na schizofrenię Rafał, kiedy szukał pracy. Nikt nie chce zatrudniać osób chorych psychicznie, choć bardzo często mają one wysokie kwalifikacje pracownicze, a zapadają na zdrowiu okresowo. Według szacunkowych danych jedynie ok. 2% osób chorych na schizofrenię znajduję pracę, a pracować mogłaby co najmniej połowa. Pracodawcy boją się tych osób chociaż posiadają one olbrzymi potencjał oraz wiele talentów. 72% osób cierpiących na chorobę psychiczna pozostaje bezrobotnych. Podstawową barierą w podjęciu pracy przez chorych są stereotypy i uprzedzenia, piętnujące chorych jako niezdolnych do pracy, niepoczytalnych, bądź niekompetentnych. Na problem, jakim jest wykluczenie społeczne i zawodowe osób chorych psychicznie wskazywali też autorzy i prelegenci konferencji "Przyszłość pracy dla osób chorych psychicznie" - ich zdaniem praca jest dla osób chorych psychicznie najlepszą terapią (oczywiście idącą w parze z leczeniem farmakologicznym). Z drugiej strony przy wysokim stopniu bezrobocia w Polsce tylko nieliczna grupa osób chorych psychicznie może znaleźć stabilne zatrudnienie na otwartym rynku pracy.
Ponadto żadna z dotychczasowych kampanii medialnych poświeconych pracy dla osób niepełnosprawnych nie koncentruje się na osobach chorych psychicznie, mimo że ta grupa dotknięta jest jednym z najwyższych wskaźników bezrobocia i budzi najsilniejsze obawy wśród pracodawców i osób pracujących.
Na otwartym rynku pracy (a więc w przedsiębiorstwach funkcjonujących na rynku, nie wspieranych dodatkowymi środkami na aktywizację zawodową niepełnosprawnych) pracuje między 10 a 20 % chorujących psychicznie. Chęć podjęcia pracy deklaruje zdecydowana większość chorych (ponad 90 procent zarejestrowanych). Dlatego też kwestia pracy dla nich jest jednym kluczowych problemów w leczeniu i terapii. Odruchy niechęci bądź lęk przed chorymi wynikają głównie z niewiedzy. Ponad 2/3 Polaków uważa, iż jest to choroba, którą należy ukrywać. Dlatego też, chorujący na nią albo starają się ukryć ten fakt albo też podlegają wykluczeniu.
Istnieją cztery podstawowe przyczyny wykluczania chorujących psychicznie z rynku pracy:
1. niedostateczna ilość miejsc pracy zdolnych do zapewnienia zatrudnienia dostosowanego do indywidualnych potrzeb chorych,
2. zjawisko stygmatyzacji, wykluczenia i dyskryminacji,
3. długotrwała zależność od pasywnych form pomocy społecznej
4. zależność od rodzin generacyjnych (t.j. głównie - życie na utrzymaniu rodziny)
Dla wielu chorych, każda aktywność zawodowa jest sposobem na poprawę swego zdrowia. Jest ona rozumiana jako "pomost" ułatwiający nawiązanie satysfakcjonujących kontaktów społecznych oraz możliwość doświadczania własnych osiągnięć i sprostania oczekiwaniom zewnętrznego świata. Stanowi ona szansę na zaangażowanie się w inną rolę społeczną, niż rola pacjenta.Co o pracy, problemach z nią związanych, barierach w podjęciu zatrudnienia sadzimy my: osoby niepełnosprawne: chore psychicznie i niepełnosprawne intelektualnie, uczestnicy zajęć ŚDS:
CZY OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE POWINNY PRACOWAĆ?
- Zdecydowanie, powinny pracować, wszyscy niepełnosprawni powinni mieć szanse na zatrudnienie i podjąć pracę na miarę własnych możliwości i predyspozycji (Ania Ł)
- Powinniśmy pracować ponieważ, każdy z nas się rozwija, każdy chce zamknąć stare drzwi i otworzyć nowe, zacząć nowy etap w swoim życiu. Dla nas praca jest szansą na robienie czegoś więcej w życiu ( Ania K)
- Chcemy pracować, chociażby ze względu na to, że nasi rodzice są coraz starsi, chcemy odciążyć rodziców pomóc im, chcemy się usamodzielnić ( Ania Ł).
DLACZEGO NIE PRACUJEMY, CZEGO OBAWIAMY SIĘ NAJBARDZIEJ KIEDY PODEJMUJEMY ZATRUDNIENIE:
- Ciągle mało jest zakładów pracy dostosowanych do potrzeb osób niepełnosprawnych, zakładów aktywności zawodowej, zakładów pracy chronionej. Te zakłady, które są tak naprawdę nie zatrudniają osób niepełnosprawnych, tylko osoby, które mają orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (Ania Ł)
- Nie podejmujemy poszukiwań pracy, bo obawiamy się kontaktów ze zdrowymi pracownikami, pracownikami pełnosprawnymi. Nie jesteśmy pewni, czy zaakceptują niepełnosprawność, będą chcieli z nami współpracować, będą nas traktowali jako kolegów z pracy (Ania Ł)
- Mam obawy, czy podjęcie pracy nie spowoduje, że stracę pieniądze, które posiadam, nie zabiorą mi renty socjalnej. Nie do końca jestem przekonany, czy tak nie będzie (Sławek).
W JAKICH WARUNKACH OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE POWINNY PRACOWAĆ?
- Normalnie tak jak osoby sprawne od godziny 8.00 do 15.00, tak jak każdy pełnosprawny pracownik damy pewno radę ( Ania Ł),
- Powinniśmy pracować, mniej więcej na tych samych warunkach, tylko na początku powinien nas ktoś wprowadzić do pracy, przyuczyć i ukierunkować oraz od czasu do czasu kontrolować (Ania K),
- Nie chcemy specjalnego traktowania przez szefa, pracodawcę. Jeżeli coś źle zrobimy niech nas ukarze, odbierze nam pensję. Dzisiaj coś popsujemy to jutro nauczymy się i zrobimy to lepiej, ale trzeba z nami rozmawiać, tłumaczyć (Ania K),
- Nie potrzebujemy dłuższych urlopów i specjalnych przerw w pracy. Chcemy tylko znać nasz plan pracy, tak, by wiedzieć jak rozłożyć siły i zaplanować nasze czynności. Jest to dla nas bardzo ważne (Sławek i Agnieszka)
W JAKICH ZAWODACH CHCIELIBYŚMY PRACOWAĆ, JAKIE PRACE SĄ DLA NAS ODPOWIEDNIE?
- Najlepiej czujemy się w pracach, których się wyuczyliśmy, bardzo chciałabym pracować w zawodzie kucharki, kucharza, w kuchni. Chcemy pracować w tym co lubimy i co nam sprawia przyjemność. (Agnieszka, Dorota, Ania, Dorota R.)
- Mogę pracować wszędzie, w każdej pracy. Myślę, że jak tak bardzo chcę pracować, to przystosuję się do wszystkich warunków, byleby ktoś mi dał szansę. Powoli nauczę się pracy. Będę rzetelna i pracowita. (Ania K)
- Chciałbym pracować jako pomocnik mechanika w zakładzie naprawy samochodów, to super praca. na pewno bym się przydał. (Darek)
CZEGO OBAWIAMY SIĘ W KONTAKTACH Z INNYMI PEŁNOSPRAWNYMI PRACOWNIKAMI?
- Cały czas boję się, że inni nie zaakceptują mojej niepełnosprawności. Będę traktowana przez innych pracowników jako ktoś inny, podlegający innym prawom, mający przywileje. Po prostu ktoś inny niż oni. (Ania Ł)
- Myślę, że boję się skrytej dyskryminacji. Mam doświadczenie z pracy, gdzie szef posądził mnie o kradzież, tylko dlatego, że jestem osobą niepełnosprawną, cierpiącą powodu zaburzeń psychicznych. To było bardzo niesprawiedliwe (Sławek)
KURSY PRZYGOTOWUJĄCE DO PRACY, KURSY ZAWODOWE DLA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH, CZY SĄ NAM POTRZEBNE?
- To super sprawa. Bardzo fajne są kursy z psychologiem, zajęcia, które mają nas przygotować psychicznie do aktywności w kierunku szukania zatrudnienia. Ostatnio byłam na takim kursie, poznałam swoje mocne i słabe strony. Przekonałam się, że jak raz coś popsuję to następnego dnia się uda się to naprawić. Mam większą wiarę w siebie, zaczynam myśleć o sobie pozytywnie (Ania K).
- Po kursie z psychologiem i doradcą zawodowym, zyskałam pewność siebie. Wiem, że zawód kucharza w jakim się trochę kształciłam i który lubię jest dla mnie. (Agnieszka)
- To co dał mi ten kurs, to większa wiara w siebie (Dorota)
- Kursy dla osób niepełnosprawnych powinno się zacząć właśnie od kursu przygotowującego, ukierunkowującego, wzmacniającego, a potem powinny być kursy przygotowujące do pracy w określonym zawodzie. (Ania. Agnieszka, Dorota, Daniel, Sławek)
NASZA NIEPEŁNOSPRAWNA DOROSŁOŚĆ:
W tym miesiącu chcemy poruszyć na naszych internetowych "łamach" bardzo ważny i bardzo trudny temat: dorosłości osoby niepełnosprawnej intelektualnie. Temat ważny z kilku powodów: dotyczy jakości życia osoby niepełnosprawnej, dotyka w większym lub mniejszym zakresie osoby z jej rodziny, otoczenia. Temat trudny ponieważ wiąże się ze zmianą mentalną w sposobie myślenia o osobach niepełnosprawnych intelektualnie, kryteriami oceny funkcjonowania tych osób, co prowadzić musi do zmiany sposobu działania/współdziałania z osobami niepełnosprawnymi intelektualnie i na rzecz tych osób.W ostatnich latach dzieje się wiele w podejmowanych inicjatywach na rzecz osób z niepełnosprawnością; powstały warsztatów terapii, środowiskowe domy samopomocy, kluby aktywności, świetlice socjoterapeutyczne, po to aby osoby dorosłe z upośledzeniem umysłowym miały możność podjęcia aktywności społecznej i zawodowej.
Choć miejsc jest jeszcze zbyt mało, to zaczynamy dostrzegać, że osoba upośledzona umysłowo też chce być i staje się dorosła. Nie wystarczy tylko tego faktu stwierdzić, lecz trzeba także podjąć trud przygotowania jej do dorosłego życia.
Jeżeli to nie zostanie uczynione społeczeństwo zawsze będzie postrzegać osoby z upośledzeniem umysłowym jako „wieczne dzieci”Po pierwsze: zmienić myślenie
Rodzicom i osobom na co dzień współpracującym z niepełnosprawnymi intelektualnie trudno jest zauważyć, że dzieci stają się dorosłe, nawet wtedy, gdy są w pełni sprawne i samodzielne, trudniej jest zauważyć dorastanie dziecka, gdy jego poziom umysłowy jest dużo niższy niż rówieśników. Wciąż wydaje się, że ma ono jeszcze czas na samodzielne życie, że jeszcze nie jest dość dojrzałe, by podejmować samodzielne decyzje, że kierując nim uchronimy je przed życiowymi niepowodzeniami...
Towarzyszyć osobie z upośledzeniem umysłowym to przede wszystkim uczyć ją wciąż na nowo odkrywać swoje wartości mimo upośledzenia, to pomagać realizować wciąż nowe zadania, które stawia przed nią życie. Nie jest łatwo w odpowiednim czasie zrezygnować z kokard, kolorowych spinek na rzecz ładnej "damskiej" fryzury i wciąż pamiętać o tym, by dostosować strój osoby do jej wieku życia a nie wieku rozwojowego.Nie jest łatwo nie śmiać się z zabawnych powiedzonek, choć są one infantylne i osoba upośledzona byłaby w stanie z nich zrezygnować, gdybyśmy jej tylko uświadomili, że nie z nią lecz z niej się śmiejemy. Nie jest łatwo wymyślić aktywność, która nie jest dziecinną zabawą, dającą radość osobie z upośledzeniem umysłowym. Nie jest łatwo rozmawiać z osobą upośledzoną umysłowo o dojrzewaniu, planach życiowych, małżeństwie, śmierci. Łatwiej przychodzi nam nie mówić o tym. "Bezpieczniej" jest odmawić jej prawa do uczestniczenia w pogrzebie bliskiej osoby "bo nie wiadomo jak to przyjmie, bo trzeba jej oszczędzić cierpienia, bo nie zrozumie, gdyż jest jak dziecko".
Po drugie: zmienić zachowanie
Prawo do samostanowienia pozwala niepełnosprawnemu człowiekowi wpływać na wybór formy spędzania wolnego czasu, ale też utrudnia go towarzyszące jej upośledzenie. W dokonywaniu trafnych wyborów ogromnie potrzebna jest pomoc osób bliskich. Nie wystarczy, że do osoby z upośledzeniem umysłowym będziemy się zwracać "Pan" czy "Pani", trzeba zmienić nasz stosunek do niej, trzeba dostrzec jej dorosłość. Co to oznacza?Wszyscy, na co dzień spotykamy się i współpracujemy z tą grupą osób niepełnosprawnych jesteśmy ich rzecznikami: sposób w jaki o nich mówimy, w jaki spędzamy wspólnie wolny czas pozwala innym wyrobić sobie zdanie o ich możliwościach i ograniczeniach. To wielka odpowiedzialność, bo osoba niepełnosprawna walcząc o akceptację, jest mniej krytyczna i zrobi wszystko co pozwoli jej zyskać akceptację. Kiedy namawiamy ją do eksponowania śmiesznych zachowań, to uczymy ją, że zachowania takie pozwalają stać się centrum uwagi, więc będzie się tak zachowywać pośród innych osób, podkreślając swoją inność.
Człowiek z upośledzeniem umysłowym ma naturalną potrzebę posiadania osoby bliskiej. Trzeba uszanować tą potrzebę jednocześnie rozmawiając o przyjaźni, odpowiedzialności, niezależności finansowej koniecznej do utrzymania rodziny. Nie wolno nam nigdy żartować z uczuć osoby upośledzonej umysłowo ani rozbudzać fałszywej nadziei (skończysz "trzydziestkę" to się ożenisz...).
Wspólnie z osobą niepełnosprawną przygotowujmy posiłki, sprzątajmy, chodźmy na zakupy - tak, by czuła się potrzebna, a nie "zaopiekowana". Nie pijmy przy niej alkoholu ("ty nie możesz, bo bierzesz leki"), pomóżmy wybrać strój, w którym wygląda ładnie, przestrzegajmy norm zachowania właściwych ludziom dorosłym np. podanie ręki przy powitaniu. To sprawi, że inni pomyślą "to jest ktoś atrakcyjny", a dopiero później "a jest upośledzony".
Podsumowaniem właściwego spostrzegania dorosłości osób z niepełnosprawnością intelektualna jest zdanie/myśl: postrzegaj, traktuj osobę niepełnosprawna tak, jak sam chciałbyś być postrzegany i traktowany.
Kilka ważnych, prostych rad i wskazówek dotyczących tego jak chciałyby być odbierane i postrzegane osoby niepełnosprawne intelektualnie:
- Postarajmy się prezentować osoby z upośledzeniem umysłowym w taki sposób, który inni ludzie zaakceptowaliby również w odniesieniu do siebie. Pomaga to spojrzeć na osobę upośledzoną jak na kogoś, komu należy się ludzki szacunek.
- Postarajmy się prezentować ludzi z upośledzeniem umysłowym w sposób raczej pozytywny niż negatywny. Pozwala to przezwyciężyć stary mit, że "nic tu się nie da zrobić", że są to osoby "bezużyteczne", "smutne", "czy godne pożałowania".
- Postarajmy się pokazywać ludzi upośledzonych umysłowo w sytuacjach, które są zwykłe, czy typowe dla ich lokalnej społeczności. To pomaga innym spojrzeć na nich jako na "bardziej podobnych do nas niż od nas różnych" i budzi oczekiwanie, że będą oni w związku z tym uczestniczyli w życiu danej społeczności.
- Postarajmy się ukazywać ludzi upośledzonych umysłowo w sytuacjach, które są typowe dla innych osób w tym samym wieku. Pozwala to walczyć z poglądem, że "są to wieczne dzieci".
- Postarajmy się prezentować ludzi z upośledzeniem umysłowym w towarzystwie innych osób, nie tylko upośledzonych. To pozwala innym spostrzegać ich jako kogoś, kto może mieć coś wartościowego do zaoferowania. Stworzy to szansę przełamania bariery lęku i ignorancji, która prowadzi do izolacji osób upośledzonych.
- Postarajmy się pokazywać osoby z upośledzeniem umysłowym w takich sytuacjach i w taki sposób, by nie eksponować przesadnie ich umiejętności, ani też słabych stron. To pozwoli innym wyrobić sobie realistyczny pogląd na to, co te osoby mogą osiągnąć, a także pozwoli przezwyciężyć stereotypowe myślenie, że osoby upośledzone są inne ze względu na swoją "specjalność" i "bezużyteczność".
- Postarajmy się, gdy jest to możliwe, stwarzać osobom upośledzonym umysłowo możliwość wypowiadania się w ich własnym imieniu. To pozwoli innym zobaczyć w tych osobach jednostki ludzkie z ich indywidualnymi poglądami, preferencjami i potrzebami. W ten sposób przełamanych zostanie wiele poglądów i mitów. Bardzo trudno jest bowiem traktować ich jako "smutnych", "bezużytecznych" i "wieczne dzieci" czy "całkiem innych niż my", wówczas, gdy mówią nam o swoim życiu.
Jak wygląda nasza niepełnosprawna dorosłość, czego obawiamy się najbardziej, jakie mamy marzenia i pragnienia, jakiego traktowania nie znosimy. Kilka wypowiedzi dorosłych osób niepełnosprawnych; uczestników zajęć ŚDS:
CO TO ZNACZY BYĆ DOROSŁYM?
- "Dorosłym to znaczy być człowiekiem dojrzałym - myślącym pozytywnie; odpowiedzialnym czyli odpowiadającym za swoje czyny, ponoszącym konsekwencje swoich czynów" (Sławek B., Danusia B., Ania K.),
- "Dorosły wie co robi i mówi, nie zachowuje się jak dziecko" (Agnieszka W.),
- "Dorosły znaczy kulturalny: nie używa wulgarnych słów, nie jest kłótliwy" (Grzegorz M., Sławek B., Kasia M.),
- "Dorosły płaci za siebie rachunki, nie potrzebuje rodziców" (Agnieszka W., Ania K.),
- "Dorosły myśli o przyszłości, nie jest uzależniony od innych" (Dorota R.),
- "Człowiek dorosły, dojrzały myśli trzeźwo nad własnymi słowami" ( Sławek B.),
- "To ktoś, kto jest zdolny do założenia rodziny, kto może podjąć pracę" (Agnieszka W., Sylwia F.)
CZYM NIE JEST DOROSŁOŚĆ?
- "Dorosłym nie jest ten, kto nie panuje nad własnymi nerwami, nie kieruje własnym zachowaniem" (Sławek B., Ania K., Agnieszka W.),
- "Niedorosłe jest zachowanie nietolerancyjne" ( Ania Ł.),
- "Niedorosłe zachowanie, to nadużywanie alkoholu, środków odurzających" (Sławek B.).
CZY OSOBOM NIEPEŁNOSPRAWNYM TRUDNIEJ JEST BYĆ DOROSŁYM?
- "Osoba niepełnosprawna ma więcej z tego powodu kłopotów, jest traktowana dziecinnie, niepoważnie" (Robert K.),
- "Osoby niepełnosprawne traktuje się jak dzieci, duże niesamodzielne dzieci. Bardzo często rodzice się tak zachowują w stosunku do nas" ( Ania K., Agnieszka W.),
- "Sprawni niepoważnie nas traktują, nie rozmawiają tylko cały czas żartują; śmieją się z tego co mówimy" (Agnieszka W., Robert K.),
- "Jeśli nikt nie wie, że jesteśmy niepełnosprawni jest ok., jeżeli dowiedzą się o naszej niepełnosprawności robią się niepoważni" (Robert K.)
CO NAS "BOLI" W TRAKTOWANIU PRZEZ INNYCH DOROSŁYCH:
- "Pokazują nam swoją wyższość, na każdym kroku podkreślają, że są lepsi" ( Agnieszka W.),
- " Dają odczuć, że są fajniejsi, lepsi" (Ania K, Robert K.),
CZEGO OBAWIAMY SIĘ W DOROSŁYM ŻYCIU?:
- "Najbardziej boję się samotności" (Danusia M., Ania K., Aga W., Robert K.)
- "Że wyląduję w przytułku, zakładzie albo innej placówce, ponieważ nie będzie nikogo kto może mi pomóc, kogo mój los obchodzi" (Robert K., Ania K.),
- "Gdy zabraknie naszych rodziców, kto nam pomoże - na pewno nikt" (Marcin M.),
- "W dorosłości "gryzie" mnie to, że nie mogę znaleźć pracy, kilkakrotnie próbowałem, ale mam złe doświadczenia - nie daję rady" (Robert K.),
WŁASNA RODZINA:
- "I tak i nie. Tak - bo boję się żyć samotnie, bez wsparcia. Nie - bo nie chcę aby moje dzieci były upośledzone, niepełnosprawne. Nie chcę, by spotkało je takie życie jak moje" ( Robert K.),
- "Nie chcę mieć swojej rodziny, bo mam złe wspomnienia i doświadczena. Chcę zapomnieć" (Agnieszka W.),
- "Nie chcę, lepiej być samotnym" (Ania T.),
- "Można sobie chcieć i marzyć o własnym rodzinnym życiu, ale i tak nic z tego nie będzie" (Ania K.).
OCZEKIWANIA OD ŻYCIA:
- pieniądze (Sławek B.),
- miłość (Marcin M),
- pracy dostosowanej do moich możliwości (Aga W.),
- pracy (Robert K.),
- wygrać milion i wziąć ślub z Beatą (Darek M.),
- mieszkać w swoim domu z mamą i ojcem (Beata B.),
- zaznać prawdziwego spokoju (Dorota R.),
- znaleźć pracę (Ania T.),
- dostać medal/nagrodę za coś ważnego (Kazimierz P.),
- mieć swoja rodzinę (Sylwia F.),
- urodzić się na nowo; nie być chorym, niepełnosprawnym (Ania K)
SPORT OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH
Nadal bardzo często mamy do czynienia z sytuacjami, że niepełnosprawni są traktowani jak osoby drugiej kategorii. Większość z nas słyszała, bądź nawet uczestniczyła o zawodach organizowanych dla osób niepełnosprawnych, jednak imprezy te odbierane są przez osoby pełnosprawne, zdrowe z "przymrużeniem oka". Mało kto wie, że spartakiady i paraolimpiady osób niepełnosprawnych to imprezy sportowe bez "taryfy ulgowej", poprzedzone eliminacjami i weryfikacją wyników osób niepełnosprawnych.Tymczasem sport jest tą dziedziną życia i aktywności ludzkiej, która w sposób bardzo przekonywujący pokazuje, iż niepełnosprawni sportowcy są tak samo pełnowartościowymi zawodnikami jak ich sprawni koledzy. Sport daje osobom niepełnosprawnym możliwość pokonywania własnych ograniczeń fizycznych i przezwyciężania własnych słabości. Ponadto uczestnictwo w sporcie promuje pozytywny wizerunek osoby niepełnosprawnej jako aktywnej społecznie i życiowo, pozwala na "łamanie" negatywnych stereotypów i uprzedzeń z jakimi stykają się na co dzień osoby niepełnosprawne.
Już od kilku lat niepełnosprawni podejmują walkę z tymi przekonaniami. Zaczęto zakładać specjalne ośrodki, które miały na celu poprawić ich sprawność fizyczną. Aby uhonorować ciężką pracę, jaką musieli wykonać niepełnosprawni, zaczęto organizować różne zawody sportowe, w których mogli między sobą rywalizować. Był to dla nich rodzaj zabawy. Powstała także Paraolimpiada, na którą przyjeżdżali najlepsi niepełnosprawni sportowcy z krajów całego świata. Dla nich to nie jest zwykła olimpiada, lecz ich całe życie. Nareszcie mogą się w czymś sprawdzić i osiągnąć więcej niż zwykli zdrowi ludzie. Nie chodzi im o rywalizację, lecz o pokonywanie ograniczeń i satysfakcję z osiągniętego wyniku.
W Polsce jak i w innych krajach Paraolimpiady nie cieszyły się wielkim zainteresowaniem i pozostawały w cieniu Olimpiady. Zmieniło się to jednak, gdy polscy paraolimpijczycy przywieźli 53 medale. Zainteresowanie tymi zawodami ogromnie wzrosło. Wielkim zaskoczeniem było to, że nasi niepełnosprawni sportowcy są w światowej czołówce.
W Powiecie Wałeckim od pięciu lat rokrocznie organizowana jest Spartakiada Osób Niepełnosprawnych, do uczestnictwa w której zapraszane są osoby niepełnosprawne z terenu Powiatu. Od pięciu lat w zawodach ubiorą udział organizacje i stowarzyszenia skupiające niepełnosprawnych z terenu Miasta Wałcz. Szkoda, że nadal brak jest w zawodach osób niepełnosprawnych z innych miast powiatowych. W tym roku Wałecka Spartakiada odbywała się po raz pierwszy na stadionie COS Bukowina i po raz pierwszy Spartakiada nosiła znamiona sportowego święta osób niepełnosprawnych. Rywalizacja sportowa uzupełniona była pokazem dorobku poszczególnych organizacji i stowarzyszeń, prezentacją sprzętu rehabilitacyjnego, a osoby niepełnosprawne wyróżniające się aktywnością społeczną i postawa życiową otrzymały zaszczytny tytuł "Człowieka bez barier".
Miniona Spartakiada zainspirowała nas do wspólnej, na forum domowym rozmowy poświęconej sportowi osób niepełnosprawnych. Poniżej opinie na ten temat wyrażone przez uczestników zajęć Środowiskowego Domu:1. CZY OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE POWINNY UPRAWIAĆ SPORT, TAK JAK OSOBY PEŁNOSPRAWNE?
- "Jak najbardziej powinni, to okazja to nawiązania dobrego kontaktu z innymi niepełnosprawnymi sportowcami, wzajemnego poznania się, poznania także samego siebie" ( Krzysztof K.)
- "Sport to najfajniejsza rehabilitacja dla osób niepełnosprawnych" (Ania Ł.)
- "Sport to również bardzo dobra zabawa" (Marcin M.)
2. CZY POWINNO SIĘ ROZGRANICZAĆ DYSCYPLINY SPORTOWE DLA NIEPEŁNOSPRANYCH I SPRAWNYCH?
- "Nie, jesteśmy przecież tacy sami jak inni ludzie, może potrzebujemy tylko więcej czasu." (Ania K.)
- "Te same dyscypliny dla wszystkich sprawiają, że osiągając wyniki sportowe mamy większą wiarę we własne możliwości"
3. CZY ZAWODY SPORTOWE DLA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH SĄ POTRZEBNE, CO DAJĄ UCZESTNICZĄCYM W NICH OSOBOM?
- "To dobra zabawa, świetnie się bawimy, dobry humor" (Beata B.)
- "Zawody sportowe to zawsze zastrzyk pozytywnej motywacji i adrenaliny" (Krzysztof K.)
- "Udział w zawodach zawsze daje siłę, mamy lepsze poczucie własnej wartości i nabieramy przekonania, że w niczym nie odstępujemy od innych" (Ania Ł.)
- "Spartakiady, olimpiady, każdy rodzaj rywalizacji sportowej dają możliwość sprawdzenia się, bardzo przyjemne jest wygrywanie. Poza tym to zawsze nowe doświadczenie." (Ania T.)
4.CZY W SPORCIE OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH POWINNY BYĆ INNE KRYTERIA OCENY, WARUNKI UCZESTNICTWA ITP. ?
- "Tak, powinniśmy być traktowani bardziej ulgowo" (Darek M.)
- "Uważam, że powinny obowiązywać takie same warunki, żadnych taryf ulgowych!" (Agnieszka W.)
5. Z KIM CHCĄ RYWALIZOWAĆ I WYGRYWAĆ OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE?
- "Z niepełnosprawnymi" (Darek M.)
- "Z niepełnosprawnymi" ( Robert K.)
- "Z pełnosprawnymi, ponieważ chcę im pokazać, że też jestem coś warta" (Ania Ł.)
- "Z pełnosprawnymi, bo będę czuł się kimś lepszym, pokaże na co mnie stać" (Marcin M.)
- "Jak najbardziej z pełnosprawnymi, daje to więcej wiary w siebie" (Agnieszka W.)
6. CO CZUJE OSOBA NIEPEŁNOSPRAWNA PRZEGRYWAJĄC RYWALIZACJĘ, KONKURENCJĘ?
- "Zawsze staram się dobrze bawić, nie przejmuję się przegraną, mam nadzieję, że na następnym razem będzie lepiej." (Ania T.)
- "Na początku odczuwam złość, niemoc. Potem zaczynam wątpić, tracić wiarę w siebie." (Sylwia F.)
7. PRZESTRZEGANIE ZASADY FAIR PLAY MIĘDZY NIEPEŁNOSPRAWNYMI SPORTOWCAMI:
- "Zdecydowanie wszyscy powinni przestrzegać dobrych zasad rywalizacji. Myślę, że jeżeli ja przykładam się do zawodów i jestem uczciwa, to również zobowiązuje moich przeciwników w rywalizacji sportowej." (Agnieszka W.)
8. CZY SPARTAKIADA TO MIEJSCE DLA PRAWDZIWEJ RYWALIZACJI SPORTOWEJ, CZY RACZEJ DLA KONKURENCJI REKREACYJNYCH?
- "Zdecydowanie spartakiada powinna opierać się na konkurencjach olimpijskich." (Agnieszka W.)
- "Rywalizacja rekreacyjna, bo po prostu jest łatwiejsza" ( Krzysztof K.)
- "Ja myślę, że fajniejsze są dyscypliny rekreacyjne" (Beata B., Dariusz M.)
- "Spartakiada to konkurencje o charakterze olimpijskim, wtedy jest większa rywalizacja" ( Ania T.)
9. CZY OBAWA PRZED PRZEGRANĄ MOTYWUJE, CZY ZNIECHĘCA DO RZETELNYCH TRENINGÓW PRZED ZWODAMI SPORTOWYMI?
- "Motywuje, najwyższej stanie się tak, że zajmę słabsze miejsce." (Agnieszka W.)
- "Motywuje, bo zawsze staramy się dobrze przygotować do rywalizacji" (Ania K.)
- "Zawsze jest obawa i myśl, że przegramy, ale przecież przygotowując się dajemy z siebie wszystko"
10.NAJWAŻNIEJSZE WYDARZENIE SPORTOWE:
- "Gratulacje od osób pełnosprawnych" ( Agnieszka W.)
11.WADY I POZYTYWY IMPREZ SPORTOWYCH DLA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH:
- "szystko jest OK." (Marcin M.)
- "Stosowanie tych samych dyscyplin w różnych grupach wiekowych" (Agnieszka W.)
- "Konkurencje są zbyt dziecinne." (Ania Ł.)
- "Faworyzowanie niektórych organizacji i stowarzyszeń." ( Ania T.)
12. CZY IMPREZY SPORTOWE DLA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH POWINNY BYĆ NAGŁAŚNIANE ?
- "Tak, więcej osób pełnosprawnych może będzie przychylnie oceniało osoby niepełnosprawne". (Agnieszka W.)